Աշխարհը՝ սերնդային աղետի և բարոյական ճգնաժամի առաջ
19.10.2026 | 11:30
Հեղափոխական Ֆրանսիայում սկսված ուսանողական շարժումը, որը հրդեհի նման տարածվում է աշխարհով մեկ, ուղղված է կրթության ոլորտում կուտակված խնդիրներին՝ ուսանողության ու մանկավարժության սոցիալական և այլ ոտնահարված իրավունքների պաշտպանությանը, կրթության որակի բարելավմանն ու ոլորտի նկատմամբ պետական հոգածության և կատարվող բյուջետային ծախսերի ավելացմանը։ Թումանյանն ասում էր. «Իմաստուն ազգերն իրենց տաղանդների վրա առատորեն ծախսում են՝ լավ իմանալով, որ շատ էժան գնով շատ թանկ բան են ձեռք բերում»։
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Գուտերեշն էլ նշել է. «Դպրոցների համատարած փակումն աշխարհի ավելի քան 160 երկրներում ազդել է ավելի քան 1 միլիարդ աշակերտի և ուսանողի վրա, ինչը պատմության մեջ կրթական համակարգի ամենամեծ խաթարումն էր. այս իրավիճակը կարող է վատնել անհամար մարդկային ներուժ, խարխլել տասնամյակների առաջընթացը և խորացնել արմատացած անհավասարությունները»: Նա կոչ է արել բոլոր երկրներին ապահովել ուսանողների անվտանգ վերադարձը դասասենյակներ...
Ըստ էության՝ ազգային կրթությունը հանդիսանում է ազգային ինքնության և ազգային պետության հոգևոր ու մշակութային անվտանգության կարևոր բաղադրիչը, և ազգովի պետք է գիտակցենք, որ ազգային կրթության փլուզումը կարող է անդառնալի հետևանքներ ունենալ մեր երկրի ու ժողովրդի համար: Այն խնդիրները, որոնք գոյություն ունեն եվրոպական ու այլ երկրներում, ավելի մեծ չափերով ու ավելի խտացված ձևով առկա են նաև Հայաստանում։ Այստեղ նույնպես, ինչպես հարկն է, ուշադրության չեն արժանանում ուսանողների, աշակերտների և մանկավարժների խնդիրները, իսկ առաջիկայում նախատեսվում է փակել 229 դպրոց, որոնցից 25-ը՝ սահմանամերձ գյուղերում։ Բարձր են ուսման վարձերը, այդպես էլ հանրապետության քոլեջներում և բուհերում չի ներդրվում անվճար ուսուցում, իսկ մանկավարժների աշխատավարձները զգալիորեն զիջում են Հայաստանի միջին աշխատավարձին։
Մինչդեռ նշանավոր փիլիսոփա Սենեկան, արժևորելով կրթության գործում մանկավարժության դերը, նշում էր. «Մանկավարժի կոչումը շատ բարդ ու դժվար է, դրա համար էլ, եթե աստվածներն ուզում են պատժել մեկին, նրան մանկավարժ են դարձնում»: Արդյունքում տաղանդավոր հայ ժողովուրդը աշխարհի 90 երկրների մեջ կրթության որակով՝ աշակերտների կրթվածության մակարդակով, գրավում է 88-րդ հետին տեղը։ Իսկ այս ամենը՝ հասարակության դեգրադացումը կրթության ոլորտի փլուզման միջոցով, արվում է գլոբալիստական Արևմուտքի կողմից՝ աշխարհը մեկ կենտրոնից կառավարելի դարձնելու համար։
Ոչ պատահականորեն Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Ստելլենբոս քաղաքի՝ 19-րդ դարում հիմնադրված համալսարանի մուտքի պատին գրված է. «Ցանկացած ազգի ոչնչացման համար պետք չէ օգտագործել ատոմային ռումբեր կամ հեռահար հրթիռներ: Դրա համար ընդամենը պահանջվում է նվազեցնել կրթության որակը… Կրթության փլուզումն ազգի կործանումն է»:
Իսկ մեծ հաշվով՝ երիտասարդների բողոքի զանգվածային ակցիաներն ուղղված են մարդկության բարոյազրկման, անարդարության, աշխարհում հրահրվող աննպատակ պատերազմների ու այդ պատերազմներում միլիոնավոր անմեղ զոհերի, խեղվող ճակատագրերի ու պատերազմների վրա միլիարդավոր դոլարների հասնող չարդարացված ծախսերի դեմ։ Դրանք ուղղված են աշխարհի գլոբալացման, ազգային արժեհամակարգերի ու ավանդույթների այլասերման, ապականման, արժեզրկման, ազգային պետությունների ապազգայնացման դեմ, ինչպես նաև գլոբալիստական Արևմուտքի կողմից՝ ժողովուրդների ստրկացման ու գաղութացման ճանապարհով աշխարհը մեկ կենտրոնից կառավարելու հավակնությունների դեմ։
Հայկ ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Տնտեսագիտության թեկնածու, դոցենտ
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
